Bugün işleyeceğimiz konu piyano nedir?
Klasik müziğin vazgeçilmez müzik aletlerinden piyano kimi zaman coşkulu kimi zaman da ruhu dinlendiren sakinlikte bestelere hayat verir. İnsanlar tarafından genellikle sevilerek dinlenen bu eşsiz müzik aletini çalabilmek ise dinleyen herkesin en az bir defa kurduğu güzel bir hayal. Genellikle batı toplumları ile özdeşleştirilen piyano, Türkiye müzik kültürü içerisinde de her geçen gün önemi artan bir yere sahip. Yediden yetmişe herkesin severek dinlediği bestelere hayat veren bu müzik aletinin tarihi ise oldukça eski.
Piyano Nedir?
Piyano nedir sorusu, piyanoya merak salan ya da piyano çalmayı öğrenmek isteyenlerin cevabını mutlaka bilmeleri gereken soruların başında yer alır. Piyanoyu yakından tanımak, onu çalmanın ilk adımı olarak tanımlanabilir. Piyano; telli, tuşlu ve vurmalı çalgı kategorisinde yer alır. Bu yönüyle aynı anda 3 müzik aletinin işlevini aynı anda yerine getirdiğini söylemek yanlış olmaz. Böylelikle piyanoyla hem hafif hem de güçlü besteler rahatlıkla çalınabilir.
Bir piyano üzerinde 52 beyaz ve 36 siyah olmak üzere toplamda 88 tuş bulunur. Piyano üzerindeki tuşlara basıldığı zaman, iç mekanizmada bulunan çekiçler tellere vurur ve sesler bu şekilde oluşur. Piyanonun geniş ses aralığı, güçlü tınıları ve çoklu nota çalma kapasitesi, onu solo ve orkestra müziklerinin gözde müzik aleti haline getirir. Ayrıca piyanolarda bir de ayakla basılan bir pedal bulunur ve bu da piyanonun hem el hem de ayakla çalınan bir müzik aleti olarak tanımlanmasına neden olur. Pedala basıldığı zaman, yalnızca klavyede basılı olan nota uzatılır; diğer notaların ise sesi kesilir.
Piyanonun Tarihçesi
Piyanonun tarihçesi 17.yüzyılın başlarına dayanır. Bu yüzyılın ilk on yılında ortaya çıkan klavsen, piyanonun öncülü olarak kabul edilir. Genel olarak piyanoya benzemekle birlikte, çalışma mekanizması farklılık gösterir. Bugünkü anlamıyla piyanolar geliştirilinceye kadar Bach, Mozart, Haydn gibi besteciler klavsenler üzerinde çeşitli besteler yaptı.
İlk piyano Bartolomeo Cristofori tarafından 1911 yılında geliştirildi. Klavsenin üzerinde bazı değişiklikler yapan ve çekiç sistemini ekleyen Cristofori, bu sayede daha dinamik bir müzik aleti yaratmış oldu. Klavsende tüm notalar aynı tonda çıkarken; piyanoyla birlikte farklı sertlik düzeylerine ulaşabilmek mümkün hale geldi.
Tarihsel süreç içerisinde piyanonun yaşadığı değişimler aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Yüzyıl: Cristofori’nin Piyanosu olarak bilinen, modern piyanoların ilk örneği geliştirildi. Floransalı bir müzik aletleri yapımcısı olan Cristofori, klavsen üzerinde bazı değişiklikler yaparak yeni bir müzik aleti yarattı.
- Yüzyıl: Avusturya ve Almanya’da piyano önemli ölçüde benimsendi ve popüler hale gelmeye başladı. Özellişkle Bach, Beethoven ve Mozart gibi besteciler, piyanonun tanınmasında öncü rol oynadı.
- Yüzyıl: Piyanolar teknik açından daha fazla geliştirildi. Piyano klavyeleri genişletildi, teller daha sağlam hale getirildi ve metal çerçeve kullanılmaya başlandı.
- Yüzyıl ve Sonrası: Piyano daha popüler hale gelmeye başladı ve klasik müzik, caz müzik, pop müzik gibi farklı müzik tarzlarında tercih edilir hale geldi. Ayrıca bu dönemde elektrikli ve dijital piyanolar da ortaya çıktı.
Piyanonun Önemi
Tarihsel süreç içerisinde piyanonun giderek daha popüler hale gelmesinin nedeni olarak, bu müzik aletinin sahip olduğu özellikler ve sağladığı faydalar gösterilebilir. Bu doğrultuda piyanonun önemi birkaç maddede ele alınabilir:
- Piyano, müzik eğitimi ve özellikle de nota okuma becerilerinin gelişmesi için en ideal müzik araçları arasında kabul edilir. Çocuklar ve yetişkinler için müzik eğitimine piyanoyla başlamak, daha sağlam bir temele olanak tanır.
- Piyanonun ses aralığının geniş olması, besteciler için büyük bir özgürlük alanı sunar. Müzik yaratım gücünü artırır.
- Hem yumuşak hem de güçlü seslerin çalınabilmesine olanak tanıyan piyano ile duygular notalara daha iyi yansıtılır.
Piyano Türleri
Yapısına ve sahip olduğu özelliklerine göre piyanolar çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulurlar. Genel olarak piyano türleri üç başlık altında incelenebilir.
Akustik Piyanolar
Güçlü ses aralıklarına sahip olan akustik piyanolar, kuyruklu piyanolar ve dik piyanolar olarak ikiye ayrılır. Bu ayrım tellerin yapısına göre yapılır. Dikey piyanolarda teller dikey olarak sıralanır; kuyruklu piyanolarda ise yatay bir dizilim tercih edilir. Akustik piyanolar genellikle büyük sahnelerde ve salonlarda tercih edilir. Akustik piyanolar için, klasik piyano tanımı da kullanılır.
Elektrikli/Dijital Piyanolar
Akustik piyanoların çıkarmış olduğu sesleri elektronik olarak üreten ve genellikle eğitim ya da kayıt için kullanılan piyanolar, elektrikli piyano olarak tanımlanır. Bazı dijital piyano türlerinde, müziği renklendirecek çeşitli ses efektleri de yer alır.
Hibrit Piyanolar
Hibrit piyanolar, dijital piyanolar ile klasik akustik piyanoların özelliklerini bir araya getirir. Mekanik özellikleri ve tuş hissiyatı ile akustik piyanoya benzeyen bu müzik aletleri, dijital ses üretimine ve çeşitli efektlere olanak tanır. Ayrıca sessiz modda çalışma ya da kulaklık ile çalışabilme gibi avantajlar sunar.